|
Alzheimer'li Fare
Milyonlarca Hasta Yakinin Umudu Oldu
TG2576
Yakin zamana kadar dogada kendi halinde yasayan bir fare türü , bu
günlerde bilim adamlarinin gözbebegi oldu . Adi TG2576 . Kupkuru bir
kod adi . Ama fiyati inanilmaz derecede yüksek: Yaklasik 800 bin dolar
.Üstelik bu fare ölümcül bir hasta . Fiyatinin yüksekligi de buradan
geliyor . Laboratuvarda genleri degistirilerek üretilen bu fare ,
dogduktan on ay sonra bunuyor . Yani düsünme yetisini yitiriyor , tüm
ögretileri unutuyor ve hücreleri "Alzheimer" hastaligina karsi etkili
olan bir protein üretiyor . Iste onu degerli yapan da bu özelligi .
Oldukça obur olarak nitelendirilen bu tombul fare artik milyonlarca
Alzheimer hastasinin umudu .
Laboratuvarinda genlerini degistirerek TG2576 kod adli fareyi üreten
Minnesota Üniversitesi ögretim üyesi Dr. Karen Hisiao Ashe "Genleri
degistirilen bu fare gerçekten Alzheimer'li hastalar için bir umut
kapisi" diyor. Bir Ingiliz arastirmaci da, bu fareler üzerindeki
arastirmalar sonucunda bes ya da on yil içinde Alzheimer hastaligina
karsi ilaç gelistirilecegini belirtiyor .
TG2576'nin Alzheimer'e karsi bir umut olusu , ticari bir savasi da
beraberinde getiriyor . ABD'nin kar amaci gütmeyen tip arastirma
kurulusu "Mayo" ile hizla büyüyen Irlandali ilaç firmasi "Elan"
arasinda bu tombul fare için kiyasiya bir savas veriliyor .
Alzheimer'e karsi bulunacak ilacin getirecegi basariyi düsünen "Elan"
firmasi arastirmalarinda kullandigi bu fare türünü baska firmalara
satmiyor ve "Mayo'nun" elindekilerin de satilmasini engellemek istiyor
. "Mayo" ise "Elan"i kazancini düsünmekle ve diger arastirmacilari bu
fareden yoksun birakmaya çalismakla suçlayarak kendini savunuyor .
"Mayo" üretilen bu fareleri baska arastirma kuruluslarina da satiyor .
TG2576'yi laboratuvarda üreten Dr. Karen ise , daha ilk günden bu
fareleri ihtiyaci olan her arastirmaciya vermeyi düsündügünü söylüyor
.
TG2576 ile gündeme gelen labaratuvarda genleri ile oynanarak üretilmis
"hasta" farelerin çesidi günden güne artiyor. Insan hastaliklarina
çare olacak ilaçlarin bulunmasi için üretilen kanserli fareler , kalp
hastasi fareler , astimli fareler ,giderek artiyor . 1997 yilinda
ABD'li bilim adamlari "Schwarzeneger" adli fareyi üretiyor . Bu,
normal kas yapisinin iki üç katina sahip iri bir fare . "Mahogony" adi
verilen fare sürekli yiyip içiyor fakat sismanlamiyor . Kokaine
duyarli fareler ise zihinsel evreler ve genler arasindaki iliskiyi
arastirmada kullaniliyor .
Bilim adamlari artik bu özel fareleri ve embriyonlari internetten de
ismarlayabiliyor .Web sitesine girip , ne tür bir fare istediklerini
bildirmeleri yeterli. Bu farelerin dogal yasam süreleri kisa ,
degistirilen genler etkilerini çabuk gösteriyor , fazla yer
kaplamiyorlar ve hizla doguruyorlar . En önemlisi de hayvan koruma
derneklerini karsilarina almiyorlar .
Hava sizdirmayan , penceresiz , steril bir ortamda tutulan bu
farelerin insanlarla ortak kimi özellikleri var ama genetik olarak
maymunlarla ve duygusal yönden de köpeklerle ortak bir yanlari yok.
Kimse dus yapmadan , yikanmadan , üzerindeki kiyafeti degistirmeden ve
hava basinç odasindan geçmeden bu farelerin yanina giremiyor . Bir
doktor söyle diyor : "Bu farelere çok iyi bakiliyor . Ben buraya -fare
cenneti- diyorum. Isi kontrol ediliyor , tek bir kedi bile buraya
giremiyor . Bir fare daha ne ister?"
Fareler üzerine arastirma yapan bir baska doktor ise bir çeliskiyi
dile getiriyor : "Bu farelere mükemmel bakiyoruz , sonra da evimizdeki
farelerden kurtulmak için her yere zehir koyuyoruz ."
Bilim adamlarina göre bu fareler olmasa arastirmalar geriler , yillar
geçer ve tip karanlikta kalir.
Çeviren:Elif Aglarca Özlem
(Bütün Dünya Dergisi
Haziran 2000) |
