YARARLI
BAKTERILER
Bakteri ismini duydugunuzda akliniza nasil bir canli türü geliyor?
Elbette birçogumuzun aklina bu isim duyuldugunda mikroplar,
hastaliklar ve uzak durulmasi gerekilen küçük yaratiklar
gelmektedir. Ancak bunun yaninda yine birçogumuz hergün mutfagimizi,
banyomuzu sterilize etmek için ugrasirken yok ettigimiz milyonlarca
bakteri türünün hayatimizdaki olmazsa olmaz dedirtecek faydali
özelliklerinden de bihaberiz. Aslinda iste bu monera aleminin küçük
canlilari olan bakteriler olmasaydi, ne dünya simdiki oldugu gibi
olabilirdi ne de insanlar simdi göründükleri gibi olurdu. Dünyamizin
bu mikroskopik canlilari sadece insandaki bazi zararli canlilari
öldürmekle kalmaz, dünyamizin üzerine kuruldugu kimyasal döngülerde
de önemli yerler edinirler.
Bakterilerin en önemli faydasi olarak dünyamizda
biriken artik maddelerin ana biyolojik monomerlerine ayristirilmasi
olarak gösterebiliriz. Eger çürükçül bakteriler olmasaydi ölü insan
bedenleri ve canliligini yitirmis bitki parçaciklari öldükleri
bedende kalacaklardi ve bunlarin ana organik maddelere dönüsümü
olmayacakti. Böylece karbon döngüsünün önemli bir parçasi yerine
getirilmemis olacakti. Bu çürükçül bakteriler yaptiklari bu
parçalama islemiyle ayni zamanda topraklari da beslerler ve verimli
hale getirirler.
Bazi bakterilerin çürütücü göreviyle dogaya
katkilarda bulunmasinin yaninda kimi bakterilerde asi veya
antibiyotik olarak tip sektöründe insanlara daha saglikli bir hayat
sunmak için kullanilirlar. Bilindigi üzere öldürülmüs veya
zayiflatismis bakteriler insan vücuduna enjekte edildiginde, vücut
bu bakterilere karsi antikor üretmeye baslar ve bu zayiflatilmis
veya ölü olan bakterilere karsi bir üstünlük saglar. Bu olaya tip
alaninda bagisiklik denmektedir. Vücut güçsüz bakterilere karsi
benzetme yerindeyse bir antreman yapmis olur ve güçlü, saglam
bakterilerle karsilastiginda nasil davranmasi gerektigini ögrenmis
olur. Bildiginiz gibi günümüzde de tetanoz olsun verem olsun bir çok
hastaligi önlemek için çok çesitli bakteriler kullanilir ve bir
önlem olarak sayilirlar. Yine benzer sekilde bazi bakteriler de yine
tip sektöründe antibiyotik yapiminda kullanilirlar. Streptomycin adi
verilen bir bakteri türü Bacitracin,Polymyxin, ve Erythromycin adi
verilen antibiyotikler üretmektedir ve bu antibiyotikler hastalik
önleyici olarak çok zaman insanlar tarafindan kullanilmaktadir.
Bakteriler kimi zamanda besin yapiminda sikça
kullanilmaktadir. Birçok bakteri türü fermantasyon adi verilen süreç
sonucunda kimyasal degisikliklere sebep olmaktadir. Örnegin peynir
ve yogurt bu tür kimyasal degisikliklerin sonucu ortaya çikmis
yararli besinlerdendir. Ayrica yine Clostridium bacterium adi
verilen bir bakteri türünün fermantasyonu süreci sonunda ortaya
çikan bütül alkol ve asetone kimya sektöründe çok kullanilan degerli
kimyasal maddelerdendir. Yine benzer sekilde insan kaninin
plazmasinda bulunan Dextran adli yararli bir madde de yine
Leuoconostoc adli bir bakteri tarafindan yapilmaktadir. Saymakla
tükenmeyecek faydalari olan bakterilerin son bir yararindan da
bahsetmek gerekirse, bazi bakteri türleri bazi hayvanlarin
bagirsaklarinda özellikle selülöz sindiriminde kullanilmaktadir ve
bu selülözün karbonhidratlarin temel tasi olan glikoza
indirgenmesini saglar ve böylece hücreler için gerekli olan enerji
de bulunmus olur.
Aslinda hep kafamizda zararli yaratiklar olarak yer
edinmis olan bakterilerin faydalari sayilacak gibi degildir ama bu
kadari bile insanlari sasirtmaya yetmektedir. Bizim zararli olarak
nitelendirdigimiz bu monera aleminin nerdeyse 1 mikrondan küçük bu
savasçilari, bizim onlari zararli ve yok edilmesi gerekilen küçük
yaratiklar olarak nitelendirmelerimize aldiris etmeden hep bizim
yararimiza çalismaktadirlar ve ileride de bizim emrimizde
çalisacaklardir; her ne kadar biz onlarin faydalarin farkinda
olmasak da...