|
10 SORUDA SARBON HASTALIGI
Sarbon adi nereden geliyor?
Halk
arasinda Sir-pençe olarak bilinen sarbon Türkçe'ye Fransizca'dan
geçmistir. Sarbon Fransizca'da kömür anlanima gelirken hastaliga kara
leke de denilmektedir.
Sarbon Nedir?
Biyolojik terörün en ölümcül silahlari sarbon ve çiçek hastaligi
mikroplari. Sarbon mikrobu, genellikle hayvanlarda görülüyor.
Hayvanlara bulasan sarbon vakalarinin yüzde 20'si ölümle sonuçlaniyor.
Özellikleri nedir ve neden biyolojik silah olarak kullaniliyor?
Sarbon
mikrobu diger bakterilere oranla çok dayanikli. Günes isigi, sicaklik
ve dezenfektanlara karsi dayanikli olan mikrop, suda ve toprakta 80
yil yasayabiliyor. Sarbon mikrobu toz haline getirilebiliyor. Ve toz
halindeki mikrop çok hizli yayilip kisa zamanda etkili olabiliyor.
Nasil bulasiyor ve etkileri neler?
Sarbon
mikrobunun dogrudan solunum yoluyla alinmasinda hastalik orani yüzde
90. Hastalik deriden ya da sindirim yoluyla da bulasiyor. "Bacillius
anthracis" bakterisinin yol açtigi hastalikta vücutta toksin (zehir)
salgilayan organizmalar ürüyor. Hastaligin belirtileri bir hafta
içinde ortaya çikiyor. Yüksek atesle, soguk alginligi gibi baslayan
hastalik ciddi solunum zorluklarina neden oluyor. Sarbon belirtilerin
baslamasindan 24 saat sonra öldürüyor. Bu yüzden antibiyotik
kullaniminda hiç gecikmemek gerekiyor.
Nasil önlem alinir?
Sarbon'in henüz asisi yok sadece antibiyotik tedavisi var. Ancak bu
antibiyotik sarbona karsi önlem olarak kullanilamiyor.
Kullanilabilecek önlemler ise söyle:
* Antibiyotik:
Antrax (Sarbon) ve veba gibi biolojik silahlara karsi gelistirilmis
antibiyotikler var. Bayer firmasinin ürettigi Cipro ve Ciprofloxacin
bunlardan biri. Ancak bu antibiyotikler sadece 16 yasin üstündeki
yetiskinlerde kullanilabiliyor.
* Panzehir:
Botulism, sarin gazi ve veba virüsü gibi biyolojik ve kimyasal
silahlara karsi panzehirler olmasina ragmen Antrax (Sarbon) için bir
panzehir bulunmuyor.
* Gaz Maskesi
Sarin ve hardal gibi çesitli biyolojik ve kimyasal silahlardan
korunmak için kullaniliyor. Ancak Antrax (Sarbon) bakterisi sadece
solunum yoluyla bulasmiyor ve de çok küçük zerreciklerden olusan bu
bakteriler, ancak özel filtelerle desteklenmis maskeler sayesinde tam
korunma sagliyor.
* Su filtreleri:
Bu filtreler kimyasal silahlarin zehirlerini ayristirmakta ise yariyor
ancak bakteri ve virüslere karsi etkili degil.
* Koruyucu elbise:
Tam korunakli olan modelleri tüm gazlara ve virüslere karsi koruma
sagliyor.
* Hava filtreleri:
Bu filtreler sürekli kullanilanlar ve bir tehlike aninda kullanilanlar
olmak üzere ikiye ayriliyor. Tehlike aninda kullanilanlar çogu zaman
etkisiz kaliyor.
Sarbon insandan insana bulasir mi?
Bulasici oldugu söylenemez. Ama solunum yoluyla
bulastigini unutmamak gerek. Diger taraftan solunum yoluyla sarbon
bulasan insanlar yine solunum yoluyla bu hastaligi bulastirmiyor.
Hayvanlarda görülen Sarbon nedir?
Hayvanlarda ve insanlarada görülen tüm sarbon
vakalarina "Bacillius anthracis" bakterisi yol açiyor.
Hayvanlardaki belirtileri nedir?
Yüksek ates, istahsizlik, karin agrisi, titremeler,
kanli ishal solunum ve kalp durmasi sonucu ani ölümler, dogal
deliklerden koyu renkli kan gelmesi ve ölüm sertligi.
Hastaliktan korunma ve kontrol için ne
yapilmalidir?
Korunma için çiftlik hayvanlarina her yil asilama
yapilmalidir. Hastalik çikan sürüde, sadece saglam görünen hayvanlar
asilanir. Asi deri alti yolla uygulanir.Hastaligin bulundugu çevre
kuvvetli dezenfektanlarla dezenfekte edilmelidir. %5 formol, %5’lik
hipoklorit,%0.1 civaklorid %4’lük potasyum permanganat, kireç kaymagi
kullanilmalidir.
Sarbon hayvanlar ne yapiliyor?
Yabanci ülkelerden yurdumuza gelen ve geri
çevrilmesi mümkün olmayan sarbon hastaligina yakalanmis hayvanlar
tazminatsiz olarak öldürülür ve imha edilir. Kesimlerine izin
verilmez. Hastaliktan süphe edilenler 5 gün gözleme alinir. Gözlem
sonunda hasta olduklari tespit edilenler tazminatsiz olarak öldürülür
ve imha edilir. Hastalik görünen bölgede her çesit hayvan ve hayvansal
ürünün giris ve çikisi kontrol altina alinir. Gerek ithal ve gerekse
yurt içi hayvan nakilleri kontrol altina alinmali, kaçak hayvan girisi
engellenmelidir. Kadavranin distan görünüsü Antrax süphesini
güçlendiriyorsa, kadavrayi hiç açmamali,çünkü havanin oksijenine maruz
kalma, bakteri sporunun çogalmasina izin verir. Oldugu gibi derin
kireçli çukurlara gömmek veya yakmak gereklidir. |